Stroomprijs in Zwitserland vandaag

Een aparte veiling en een markt die alleen voor grootverbruikers open is

Omdat Zwitserland geen lid is van de interne elektriciteitsmarkt van de EU, wordt de day-aheadprijs niet samen met de gekoppelde Europese zones berekend, en wordt de capaciteit op de grenzen apart toegewezen. Swissgrid is eigenaar en beheerder van het nationale transmissienet. De markt staat sinds 2009 alleen open voor klanten die minstens 100 MWh per jaar verbruiken. Alle anderen, waaronder alle gewone huishoudens, blijven bij de lokale netbeheerder, en daarvan zijn er enkele honderden, van stedelijke energiebedrijven tot kleine gemeentelijke bedrijven.

De Federale Elektriciteitscommissie ElCom controleert de net- en energietarieven in de basislevering en kan verlagingen opleggen. De elektriciteitswet die de kiezers in juni 2024 goedkeurden, versnelt vooral de uitbouw van hernieuwbare energie; de markt werd er niet mee opengesteld voor huishoudens.

Energie, netgebruik, gemeentelijke heffingen en de nettoeslag

Een Zwitserse rekening, geprijsd in rappen per kWh, bestaat uit vier hoofddelen: het energietarief, de vergoeding voor het gebruik van het net, heffingen aan de gemeente of het kanton, en de federale nettoeslag (Netzzuschlag) die hernieuwbare stroom en het herstel van rivieren financiert. Sinds de energiecrisis is daar ook een vergoeding voor de winterreserve voor stroom bij gekomen, en daarbovenop komt btw.

Energiebedrijven moeten het energietarief baseren op wat hun eigen productie en inkoop kosten. Een gemeente die door eigen waterkrachtcentrales wordt beleverd, kan daardoor veel minder betalen dan een gemeente waarvan het energiebedrijf de meeste stroom op de markt koopt, en ElCom publiceert de tarieven van elk energiebedrijf zodat ze te vergelijken zijn.

Smeltwater, winterimport en de prijzen van de buren

Water bepaalt het seizoenspatroon. In het late voorjaar en de zomer vult smeltende sneeuw de stuwmeren en de rivieren, draaien de rivierkrachtcentrales op volle capaciteit en exporteert Zwitserland meestal. In de winter daalt de afvoer, worden de stuwmeren leeggetrokken en importeert het land normaal gesproken, zodat de prijzen dan leunen op Duitsland en Frankrijk. Stuwmeercentrales draaien in de duurste uren, en de beschikbaarheid van de kernreactoren telt mee, vooral in de winter. Via de grensoverschrijdende handel werken de gasprijs en het weer in de buurlanden door in de Zwitserse prijs.

Rivierkracht, alpenstuwmeren en vier reactoren

Rivierkrachtcentrales op de Rijn, de Aare en de Rhône produceren dag en nacht, terwijl stuwmeercentrales in Wallis, Graubünden en andere alpenkantons water vasthouden achter hoge dammen zoals de Grande Dixence. Pompcentrales zoals Nant de Drance, in 2022 in gebruik genomen, zorgen voor extra flexibiliteit. Kernenergie komt uit Beznau, met twee reactoren, en uit Gösgen en Leibstadt; Mühleberg sloot eind 2019, en Beznau 1, gestart in 1969, is een van de oudste reactoren ter wereld die nog draaien. Zonnepanelen verspreiden zich snel, terwijl wind marginaal blijft.

Een doorvoerland tussen Duitsland, Frankrijk en Italië

Zwitserland is een knooppunt in het Europese net, met veel lijnen over de grenzen. Duitsland brengt wind, zon en kolen, Frankrijk vooral kernenergie, en een groot deel van de stroom die naar het zuiden gaat naar Italië, een land dat sterk afhangt van gas, loopt over Zwitserse lijnen. Oostenrijk lijkt er het meest op, met eigen alpenwaterkracht maar zonder kernenergie, en anders dan Zwitserland doet het volledig mee aan de EU-marktkoppeling.