Stroomprijzen in Roemenië

OPCOM, ANRE en het einde van het plafond

De day-aheadveiling op OPCOM is sinds 2014 gekoppeld aan Hongarije, Slowakije en Tsjechië en sinds 2021 aan de bredere Europese koppeling. De energietoezichthouder ANRE stelt de nettarieven vast en houdt toezicht op leveranciers, terwijl Transelectrica het hoogspanningsnet beheert. Tijdens de crisis begrensde een noodverordening wat huishoudens per kWh betaalden, en de staat compenseerde leveranciers voor het verschil.

Die regeling liep halverwege 2025 af. Sinds juli betalen huishoudens de prijs uit hun leveringscontract, dat ze vrij kunnen kiezen. Voor veel gezinnen was de verandering abrupt, omdat het plafond ongeveer drie jaar had gegolden; de huishoudprijs die Eurostat voor Roemenië registreert steeg navenant, en de grafiek op deze pagina laat die sprong zien.

Groencertificaten, warmtekrachtkoppeling en nettarieven

Op een Roemeense huishoudrekening staat veel meer dan de energieprijs. De transport- en distributietarieven, goedgekeurd door ANRE, verschillen per distributiegebied, dus hetzelfde contract kost niet overal hetzelfde. Daarbovenop komen groencertificaten, die oudere hernieuwbare centrales betalen, een bijdrage voor hoogrenderende warmtekrachtkoppeling, de accijns op elektriciteit en ten slotte btw. Omdat meerdere van deze posten per kWh vastliggen, is het deel van de rekening dat werkelijk met de groothandelsmarkt meebeweegt kleiner dan het lijkt.

Water, gas en het gat in de avond

Waterkracht is de doorslaggevende factor. In natte jaren leveren de Donau en de stuwmeren in de bergen veel goedkope stroom; in droge jaren, zoals 2022, daalt de productie en vullen gascentrales of import het gat. Gas telt dubbel: Roemenië stookt het in zijn eigen centrales, en het bepaalt vaak de prijs op de buurmarkten.

Zonne-energie, in parken en op de daken van een snel groeiend aantal prosumenten, drukt de prijzen nu midden op de dag. De krapste uren zijn daardoor naar de avond verschoven, als de zon weg is en het land vaak op import leunt.

IJzeren Poort, Cernavodă en bruinkool uit Oltenië

Waterkracht is de grootste afzonderlijke bron. Porțile de Fier I, de dam van de IJzeren Poort in de Donau die samen met Servië werd gebouwd, is de grootste waterkrachtcentrale van het land, en Hidroelectrica beheert lange reeksen dammen in rivieren zoals de Olt en de Argeș. Kernenergie volgt: de twee CANDU-reactoren in Cernavodă, aan het Donau-Zwarte Zeekanaal, draaien het hele jaar gelijkmatig, en er zijn twee extra eenheden gepland. Gas en bruinkool, die laatste gewonnen en gestookt in Oltenië in het zuidwesten, leveren het grootste deel van de resterende thermische stroom, terwijl wind geconcentreerd is in Dobroedzja en zonne-energie zich over de vlakten verspreidt.

Roemenië naast Hongarije en Bulgarije

De twee naaste marktpartners van Roemenië bieden nuttige contrasten. Hongarije leunt op zijn kerncentrale Paks en een grote uitbouw van zonne-energie, en houdt de gereguleerde huishoudtarieven die Roemenië nu achter zich heeft gelaten. Ten zuiden van de Donau heeft Bulgarije een vergelijkbare ruggengraat van kernenergie en steenkool, maar veel minder waterkracht, en zijn huishoudens betalen nog gereguleerde prijzen, inmiddels in euro. Ook in Oostenrijk domineert waterkracht, maar Roemenië heeft een veel groter park van thermische centrales om op terug te vallen als zijn rivieren laag staan.